Wat is een toyboy?
Een toyboy is een man die duidelijk jonger is dan zijn partner. Het woord zegt echter meer over hoe er naar zo'n relatie gekeken wordt dan over de relatie zelf: "toy" betekent speeltje, en dat is geen neutrale beschrijving van een partner.
Er is geen leeftijdsgrens waarboven iemand een toyboy is. Het is een sociaal etiket, geen categorie, en dat verklaart waarom veel mannen in zo'n relatie het woord over zichzelf niet gebruiken.
Waar het woord vandaan komt
"Toyboy" is Brits en jonger dan je zou denken. De Oxford English Dictionary noteert de eerste vindplaats in 1981, in de Guardian. In het Nederlands werd het rond 1995 overgenomen, rechtstreeks uit het Engels.
De opbouw is letterlijk: "toy" plus "boy". Speelgoed en jongen. Beide delen verkleinen: het ene ontkent zelfstandigheid, het andere volwassenheid. Wie het woord gebruikt, zegt daarmee dus iets over de machtsverhouding, of hij dat nu bedoelt of niet.
De woorden kwamen niet tegelijk, en dat zegt iets
Voor deze verhouding bestaan twee woorden, en het verschil in leeftijd tussen die woorden is zelf veelzeggend.
| Jaar | Woord | Waar | Beschrijft |
|---|---|---|---|
| 1981 | toyboy | Verenigd Koninkrijk | de jongere man |
| 1995 | toyboy | overgenomen in het Nederlands | de jongere man |
| circa 1999 | cougar | West-Canada | de oudere vrouw |
| 2001 | cougar | populair na een zelfhulpboek | de oudere vrouw |
De jongere man kreeg dus bijna twintig jaar eerder een naam dan de vrouw naast hem. En toen zij er een kreeg, was het een roofdier. Twee woorden voor dezelfde relatie, allebei met een oordeel erin, maar in tegengestelde richting: hij is passief bezit, zij is de jager.
Wat ontbreekt is een neutraal woord. Voor een oudere man met een jongere vrouw bestaat dat wel, namelijk geen woord: die combinatie wordt zo gewoon gevonden dat er geen aanduiding voor nodig is. Het bestaan van deze twee woorden is daarmee zelf het bewijs van de dubbele maat.
Wanneer heet iemand een toyboy?
Hier zit geen regel achter, en dat leidt tot verwarring. Er is geen aantal jaren waarboven het label gaat gelden. In de praktijk spelen drie dingen mee, en geen ervan is doorslaggevend.
- Het zichtbare verschil. Niet de jaren op papier maar hoe groot het verschil oogt. Een verschil van tien jaar valt bij het ene stel op en bij het andere niet.
- De levensfase. Een man van dertig met een eigen huis en carrière krijgt het etiket minder snel dan een man van dertig die net begint.
- Wie er kijkt. Het woord wordt bijna altijd door buitenstaanders gebruikt, zelden door de betrokkenen zelf.
Dat laatste is het belangrijkste kenmerk: toyboy is een woord dat over mensen gaat, niet een woord waarmee mensen zichzelf beschrijven.
Het randgeval: leeftijdsverschil zonder geld
Een hardnekkig misverstand is dat er in zo'n relatie geld in het spel moet zijn. Dat volgt uit het woord "toy": bezit veronderstelt een eigenaar.
In de praktijk zijn dit twee losse dingen. Een leeftijdsverschil zegt niets over de financiële verhouding, en een financiële verhouding zegt niets over leeftijd. Ze komen soms samen voor, maar wie ze door elkaar haalt, begrijpt geen van beide.
| Leeftijdsverschil | Financiële afspraak | Woord | |
|---|---|---|---|
| Jongere man, oudere partner | ja | nee | toyboy |
| Financiële afspraak, geen groot verschil | nee | ja | geen gangbaar woord |
| Beide | ja | ja | vaak sugar-terminologie |
Hoe het is voor de man zelf
Over de oudere vrouw in zo'n relatie is behoorlijk wat geschreven; over de jongere man opvallend weinig. Wat uit de beschikbare bronnen naar voren komt, draait om twee dingen die elkaar tegenspreken.
Aan de ene kant wordt hij benijd: de omgeving leest de relatie als een prestatie. Aan de andere kant wordt zijn zelfstandigheid in twijfel getrokken, juist door datzelfde woord: wie een speeltje is, heeft geen eigen wil. Die twee oordelen komen vaak van dezelfde mensen, soms in hetzelfde gesprek.
Wat daarbij zelden wordt gevraagd is wat hij er zelf in zoekt. De aannames lopen uiteen van geld tot moederbinding, terwijl de meest voor de hand liggende verklaring, dat hij deze persoon aantrekkelijk vindt, meestal niet wordt overwogen. Dit is een gebied waar serieus Nederlands onderzoek ontbreekt; wie anders beweert, baseert zich op aannames.
Waar het in de praktijk schuurt
De discussie gaat meestal over wat anderen ervan vinden, terwijl de dagelijkse wrijving ergens anders zit. Vier punten komen in ervaringsverhalen telkens terug, en geen daarvan gaat over leeftijd op zich.
| Waar het opvalt | Wat het echte onderwerp is |
|---|---|
| Kinderwens | Zij is die fase mogelijk voorbij, hij niet. Dit is het zwaarste punt en het enige met een tijdslimiet. |
| Vriendenkring | Twee groepen in verschillende levensfasen die elkaar niet vanzelf opzoeken. |
| Geld en tempo | Zij staat verder in haar loopbaan. Dat maakt keuzes over wonen en vakanties ongelijk. |
| De familie | Vooral zijn ouders reageren vaak sterker dan de hare, omdat het beeld van "zorg dragen" bij haar wordt gelegd. |
Wat opvalt: alleen het eerste punt is echt aan leeftijd gebonden. De andere drie gaan over levensfase en positie, en die kunnen ook uiteenlopen bij mensen van dezelfde leeftijd. Dat maakt de leeftijd zelf een slechte voorspeller van hoe goed het gaat werken.
Verandert het woord?
Bij veel woorden die als scheldwoord begonnen, gebeurt na verloop van tijd hetzelfde: de groep die het betreft neemt het over en haalt de angel eruit. Bij "cougar" is dat deels gebeurd; er zijn vrouwen die zichzelf zo noemen, soms uitdagend.
Bij "toyboy" is dat veel minder gebeurd. Een verklaring die daarvoor wordt gegeven: het woord ontkent zelfstandigheid in plaats van gedrag. "Cougar" zegt iets over wat iemand doet en dat valt om te draaien naar zelfvertrouwen. "Toy" zegt iets over wat iemand is, namelijk andermans bezit, en daar valt weinig aan te herclaimen.
Praktisch gevolg: als je het woord over jezelf gebruikt, krijg je die bijbetekenis er gratis bij. Veel mannen kiezen daarom voor een gewone omschrijving, bijvoorbeeld dat hun partner ouder is. Dat is geen preutsheid maar een verstandige woordkeus.
Wat hier niet staat
Hoe vaak deze relatievorm voorkomt en wat de cijfers erover zeggen, staat op de pagina over oudere vrouw en jongere man. Daar staat ook waarom de veelgehoorde claim dat het toeneemt niet klopt. Deze pagina gaat over het woord en over de man; die over de relatie en de aantallen.